Skip to main content

Llewod Prydain: Ble Dechreuodd y Cyfan i Lewod Cymru

Ar hyn o bryd mae Llewod Prydain ac Iwerddon ar daith yn Ne Affrica gyda charfan sy'n cynnwys llawer o enwau cyfarwydd o’r byd rygbi yng Nghymru.

Ond mae’r Llewod sydd bellach yn rhuo yn dechrau eu taith yn llewod bach ac mae bob amser yn bwysig cydnabod y rôl y mae clybiau ar lawr gwlad wedi'i chwarae yng ngyrfaoedd sêr fel Dan Biggar, Louis Rees-Zammit a Ken Owens.

O Glwb Athletig Pen-y-bont ar Ogwr i Orseinon a phob man y tu hwnt i hynny, mae clybiau o bob cwr o'r wlad wedi chwarae eu rhan wrth gynhyrchu chwaraewyr y Llewod ar gyfer y daith hon a theithiau eraill.

Bydd chwaraewyr ifanc hefyd yn gwylio'r daith gyfredol yma o'u cartref a allai fod yn Llewod y dyfodol - gan gynnwys merched o Gymru a allai ymddangos ar y daith gyntaf i ferched sy’n cael ei chynllunio gan y Llewod.

Rydyn ni wedi edrych yn fanylach ar sut dechreuodd rhai o'r garfan bresennol chwarae'r gêm ac wedi siarad â rhai o'r hyfforddwyr a chwaraeodd ran yn eu datblygiad.

Rhif 8 Cymru Taulupe Faletau yn plymio dros y llinell gais yn erbyn Fiji yn 2014
Rhif 8 Cymru Taulupe Faletau yn plymio dros y llinell gais yn erbyn Fiji yn 2014

Josh Navidi (Clwb Athletig Pen-y-bont ar Ogwr)

 

“Roedd e’n gryf fel ychen,” meddai Lee Davies, hyfforddwr yng Nghlwb Athletig Pen-y-bont ar Ogwr, am Josh Navidi, seren Gleision Caerdydd a gafodd ei alw i fod yn rhan o’r daith yn hwyr yn y dydd. 

Ymunodd Navidi â'r clwb ym Mhen-y-bont ar Ogwr yn saith oed a chwarae hyd at y lefel Dan 16 cyn symud i Seland Newydd i barhau â'i addysg.

“Roedd ganddo agwedd aruthrol, roedd yn sylwgar iawn ac yn gryf iawn yn gorfforol,” ychwanegodd Davies, sy’n fab i’r diweddar Lyn Davies a enillodd dri chap dros Gymru ar yr asgell yng nghanol y 1960au.

“Roedd Josh yn gwneud beth bynnag roeddech chi’n gofyn iddo’i wneud, heb holi cwestiynau.

“Doedd e ddim yn symud i neb pan oedd e dros y bêl.”

Roedd Navidi yn rhan o un o dimau iau mwyaf llwyddiannus Clwb Athletig Pen-y-bont ar Ogwr erioed.

“Pur anaml y cafodd y tîm ei guro, gan ennill llawer o gystadlaethau, gan gynnwys twrnamaint mawreddog Richmond yn rheolaidd,” meddai Davies.

Mae'r clwb yn awyddus i dynnu sylw at faint o ysbrydoliaeth yw i'w chwaraewyr iau presennol o weld pobl fel Navidi yn chwarae ar y lefel uchaf. 

Meddai Dean Brown, cadeirydd rygbi iau Clwb Athletig Pen-y-bont ar Ogwr: “Mae'n ysbrydoliaeth pan fydd ein chwaraewyr ifanc presennol ni’n dychwelyd i'r clwb yn dilyn gemau i gael gwybod bod sêr fel Josh Navidi, Rhys Webb a Lee Byrne i gyd wedi cychwyn eu gyrfaoedd rygbi, fel nhw, yn y clwb yma.

“Mae'n wych i rygbi ar lawr gwlad weld bod llwybr yn bodoli o glybiau fel ni i binacl rygbi Cymru a Phrydain.”

Ers hynny, mae Navidi wedi mynd ymlaen i gael gyrfa wych yn y gêm, gyda 28 cap i'w enw hyd yn hyn, ac mae wedi dod yn chwaraewr allweddol i'r Gleision a Chymru.

Adam Beard yn gwenu ar y camera yn ystod ei gyfnod yn chwarae i Glwb Rygbi Birchgrove
Adam Beard yn ystod ei gyfnod gyda Chlwb Rygbi Birchgrove

Adam Beard (Aberafon)

 

Mae Adam Beard yn ail reng tal, athletig a phwerus ac ef oedd dewis hyfforddwr y Llewod, Warren Gatland, pan anafwyd ei gapten Alun Wyn Jones yn y gêm yn erbyn Japan.

Dysgodd Beard, sy’n 6 troedfedd 6 modfedd ac yn 25 oed, ei grefft yn chwarae yn Uwch Gynghrair Cymru gydag Aberafon cyn symud at y Gweilch.

Mae ei gyn-hyfforddwr yn Aberafon, Jason Hyatt, yn cofio’r gwaith caled a’r ymroddiad i wella ddangosodd Beard o oedran ifanc.

“Rydw i’n falch iawn o weld Adam yn cael ei alw i chwarae i’r Llewod. Mae'n wobr fawr am ei holl waith caled a'r ffordd mae’n chwarae ar hyn o bryd, ”meddai Hyatt.

“Fe gafodd Adam effaith ar unwaith yn Aberafon, nid yn unig ar y cae ond oddi arno hefyd. Roedd ei agwedd at waith a'i frwdfrydedd yn heintus. ”

Nid yw Hyatt yn synnu at lwyddiant Beard ers symud o Aberafon a dywed fod ganddo lawer o rinweddau rygbi hanfodol.

“Roedd yn amlwg o’r dechrau fod Adam i fod i chwarae rygbi ar y safon uchaf un. Yn ystod ei amser gyda ni roedd yn athletwr talentog iawn ac yn bwysicach na dim roedd ganddo agwedd wych.

“Mae gan Adam lawer o gryfderau - mae ei waith yn y llinell wrth ymosod ac amddiffyn yn rhagorol, mae'n gorfforol iawn ac mae hyn yn ychwanegu'n aruthrol at y sgrym.

“Ond yn fy marn i, prif gryfder Adam yw ei gymeriad, a ffurfiodd yn fachgen ifanc gyda ni.

“Mae ei agwedd at waith caled yn rhagorol ac mae'n gwybod sut i gael y gorau gan ei gyd-chwaraewyr. 

“Mae Adam yn fodel rôl rhagorol i’r holl chwaraewyr ifanc sy’n cynrychioli Aberafon ac mae’n esiampl wych o’r hyn y mae posib ei gyflawni os ydych chi’n barod i weithio’n galed.”

Mae Hyatt yn edrych ymlaen at weld rygbi Uwch Gynghrair Cymru yn dychwelyd, lle gall clybiau fel Aberafon barhau â'u rôl wrth gynhyrchu sêr Cymru a'r Llewod yn y dyfodol.

Nid yw’r Wizards wedi chwarae ers dros flwyddyn yn ystod y pandemig, ond dywed Hyatt: “Mae Uwch Gynghrair Cymru yn parhau i chwarae rhan hanfodol yn natblygiad chwaraewyr ifanc.

“Ar wahân i gynnig amser gêm o safon, mae’n rhoi cyfle i chwaraewyr ifanc brofi eu hunain yn erbyn timau a gwrthwynebwyr o safon. 

“Mae’r Uwch Gynghrair hefyd yn rhoi cyfle i’r chwaraewyr ddefnyddio eu sgiliau mewn sefyllfaoedd hynod gystadleuol ac mae’n creu diwylliant tîm heriol a chystadleuol.

“Mae'r Uwch Gynghrair yn amgylchedd rhagorol ar gyfer ymarfer hyn.”

Isod mae rhestr lawn o chwaraewyr cyfredol Llewod Cymru a'u clybiau ar lawr gwlad: 

Josh Adams - Hendy, Llanelli 
Adam Beard - Aberafon, Birchgrove, Uplands Abertawe, Treforys    
Dan Biggar - Gorseinon, Abertawe
Gareth Davies – Castell-newydd Emlyn, Quins Caerfyrddin, Llanelli 
Taulupe Faletau - Glynebwy, Panteg Newydd, Cross Keys, Casnewydd 
Wyn Jones – Llanymddyfri
Josh Navidi  - Clwb Athletig Pen-y-bont ar Ogwr
Ken Owens – Clwb Athletig Caerfyrddin 
Louis Rees-Zammit - Llandaf, Rhymni 
Justin Tipuric - Trebanos, Aberafon
Liam Williams - Waunarlwydd, Llanelli 
Alun Wyn Jones - Bonymaen

Newyddion Diweddaraf - Chwaraeon Perfformiad Uwch

Y Paralympiad o Gymru Olivia Breen yn dyheu am fwy o fedalau yn Birmingham 2022

Olivia Breen yn edrych ymlaen yn fawr at gynrychioli Cymru yn y Gemau Cymanwlad nesaf

Darllen Mwy

Dathlu treftadaeth chwaraeon wych Cymru

Mae pob camp yn hoffi anrhydeddu ei harwyr o'r gorffennol.Boed yn dimau neu'n unigolion, gall cydnabod…

Darllen Mwy

Ronaldo Abertawe …. gyda'r medalau i brofi hynny

Breuddwyd y pencampwr Paralympaidd David Smith ar un adeg oedd bod yn beilot awyren, ond mae ei lwybr…

Darllen Mwy