Skip to main content

Rhaid i chwaraeon a gweithgarwch corfforol barhau’n ganolog ym mywyd Cymru

  1. Hafan
  2. Newyddion, Straeon a Digwyddiadau
  3. Newyddion, Erthyglau ac Ymgyrchoedd
  4. Rhaid i chwaraeon a gweithgarwch corfforol barhau’n ganolog ym mywyd Cymru

Rhaid i chwaraeon barhau i gael rôl ganolog yn iechyd y genedl yn dilyn y cyfyngiadau symud, dadleua ffigwr arweiniol yn Chwaraeon Cymru. 

Mae Brian Davies, prif weithredwr dros dro y sefydliad, wedi rhoi neges glir am y rôl hanfodol sydd gan weithgarwch corfforol i’w chwarae wrth i’r wlad ddechrau symud yn araf allan o’r cyfyngiadau sydd wedi’u gorfodi gan bandemig y coronafeirws.             

Wrth siarad ag aelodau Pwyllgor Diwylliant, yr Iaith Gymraeg a Chyfathrebu y Senedd, pwysleisiodd Davies bod rhaid i rôl hanfodol chwaraeon mewn iechyd a lles yn ystod y tri mis diwethaf gael ymestyn i fod yn rhan o’r dyfodol.       

Er mwyn i hynny ddigwydd, meddai Davies, rhaid wrth ymrwymiad positif gan bawb cysylltiedig i ymestyn manteision gweithgarwch corfforol i gynnwys pawb yng Nghymru.         

 

“Mae wir yn bwysig bod cyrff rheoli a’r llywodraeth yn optimistig ar gyfer y sector wrth i ni ddod allan o’r argyfwng,” meddai Davies.

“Un o’r elfennau positif a ddaeth i’r amlwg ar unwaith wrth i ni fynd i mewn i’r cyfyngiadau symud oedd y pwysigrwydd oedd yn cael ei roi gan y cyhoedd – a hefyd y llywodraeth – ar weithgarwch corfforol a chadw’n iach drwy weithgarwch corfforol.                           

“Rhaid i ni adeiladu ar y cyfarwyddyd sydd wedi’i roi gan y llywodraeth. Ni ddylem dim ond disgwyl iddo barhau yn y meysydd hynny lle mae wedi cynyddu.                     

“Mae’n amlwg bod rhai grwpiau lle nad yw’r gweithgarwch yma wedi cynyddu a’n bod ni wedi colli tir. Mae’r bylchau yma mewn perygl o ehangu. 

“Po gyntaf y gallwn ni gael rhywfaint o sicrwydd ariannol ar gyfer y dyfodol – i helpu’r rhai sydd wedi ailddarganfod gweithgarwch i barhau ag o ac i helpu’r rhai sydd eto i’w ddarganfod, i’w ddarganfod – y gorau fydd hynny i’n cenedl ni.”

Cyfaddefodd Davies bod chwaraeon yng Nghymru wedi profi’n ddihangfa eithriadol werthfawr i bobl yn ystod yr argyfwng presennol ond nid yw’r mynediad i chwaraeon a’i fanteision wedi’i rannu’n deg i bawb. 

Mae ymchwil diweddar sydd wedi’i gomisiynu gan Chwaraeon Cymru wedi dangos bod lefel gweithgarwch chwaraeon plant wedi lleihau’n sylweddol yn ystod y cyfnod pan mae’r rhan fwyaf o ysgolion wedi bod ar gau. *

Yn y grŵp oedran dan 16 oed, mae 35 y cant o blant yn gwneud llai o weithgarwch corfforol na chyn y cyfyngiadau symud. Mae cyfanswm o 26 y cant yn gwneud mwy, ond dywedodd naw y cant o oedolion nad oedd eu plant yn gwneud unrhyw weithgarwch corfforol o gwbl, sy’n destun pryder mawr. 

Hefyd roedd pobl o gefndiroedd difreintiedig yn gwneud llai o weithgarwch, dangosodd yr ymchwil.             

Wrth ymateb i’r cwestiynau am lefelau gweithgarwch, dywedodd Davies wrth y pwyllgor: “I oedolion mae wedi bod yn eithaf tebyg i’r cyfnod cyn y cyfyngiadau symud, ond mae gostyngiad wedi bod ymhlith plant. 

“Mae’n ymddangos bod mân wahaniaethau rhwng y rhywiau, gyda chynnydd bach yng nghyfranogiad y benywod. 

“Yr elfen fwy pryderus yn yr arolwg yw ei fod yn awgrymu bod y bylchau anghydraddoldeb a’r problemau rhyngadrannol yr oedden ni’n eu hwynebu cyn y pandemig yn ehangu. Mae hynny’n bryder ac mae’n rhaid i ni wneud mwy o ymchwil yn y maes hwnnw.”

Hefyd cafodd Davies ei holi am sut mae clybiau a sefydliadau chwaraeon Cymru wedi ymdopi yn ystod y cyfyngiadau symud – problem y mae Chwaraeon Cymru wedi bod yn rhoi sylw iddi drwy’r £500,000 sydd wedi’i ddosbarthu drwy’r Gronfa Cymorth Mewn Argyfwng. 

Pwysleisiodd bod yr help wedi cael ei dargedu ar hyn o bryd tuag at y clybiau sy’n wynebu dod i ben, ond y bydd £9m pellach o gyllid wedi’i ailgyfeirio’n mynd tuag at gynnal clybiau a sefydliadau chwaraeon yn y dyfodol.

“Dydyn ni heb gynnal asesiad penodol o’r clybiau hynny sy’n wynebu bygythiad o ran goroesi,” ychwanegodd Davies.

“Fodd bynnag, mae’r gronfa argyfwng wedi derbyn tua 630 o geisiadau, sy’n rhoi rhyw fath o syniad o’r sefyllfa mae clybiau’n ei hwynebu.

“Mae’r dystiolaeth yn amrywio o ran graddfa’r bygythiad. Mae ein cefnogaeth wedi cael ei darparu i’r rhai oedd yn wynebu bygythiad ar unwaith. 

“Rydyn ni wedi rhoi diben newydd i £9m o’n cyllideb bresennol er mwyn ceisio helpu’r sefyllfa. Roedd mwy na hanner miliwn o bunnoedd yn y cyfnod argyfwng cyntaf ac mae’r gweddill nawr yn rhan o’r gronfa cadernid. Bydd hynny’n cael effaith pan fyddwn ni’n dod allan o’r sefyllfa hon oherwydd ni fydd ar gael i ni wedyn.”

Mae’r Prif Weithredwr yn cydnabod hefyd bod swyddi athletwyr, hyfforddwyr ac arweinwyr dan fygythiad.

“O ran gweithwyr chwaraeon proffesiynol a hyfforddwyr, mae pawb wedi cael eu heffeithio. Ond mae gwahanol sectorau wedi cael eu heffeithio i raddau amrywiol. 

“Yn y sector hyfforddwyr hunangyflogedig, bydd rhai o’r bobl hyn wedi syrthio drwy’r bylchau.                 

“Rydyn ni newydd dderbyn canlyniadau cam cyntaf ymchwil a gomisiynwyd gennym gan Brifysgol Sheffield Hallam i effaith economaidd y pandemig. Mae’n eithaf sylweddol. Rydyn ni’n sôn am ostyngiad o 18 y cant yn lefel y gweithgarwch economaidd ar gyfer chwaraeon a gostyngiad ychwanegol o 17 y cant yng ngwerth gros ychwanegol chwaraeon hefyd.”

Hefyd cynigiodd Davies obaith y bydd chwaraeon haf – fel criced a thennis – yn gallu ailddechrau ond gall hyn fod ar ffurf gyfyngedig fel sesiynau ‘rhwydi’ hyfforddi criced, yn hytrach na gemau cystadleuol.           

“Rydw i’n deall rhwystredigaeth rhai chwaraeon haf yn iawn,” ychwanegodd. 

“Ond y neges gyffredinol rydw i’n ei chael gan y chwaraeon yw eu bod yn deall y negeseuon iechyd y cyhoedd.

“Dydyn nhw ddim eisiau cael effaith negatif ar y gwaith da sydd wedi’i wneud o ran iechyd y cyhoedd, ond maen nhw angen rhyw fath o lwybr er mwyn iddyn nhw allu dychwelyd.”

*Ffynhonnell: Arolwg ComRes ar gyfer Chwaraeon Cymru - 1,007 o oedolion Cymru 

Newyddion Diweddaraf

Y Paralympiad o Gymru Olivia Breen yn dyheu am fwy o fedalau yn Birmingham 2022

Olivia Breen yn edrych ymlaen yn fawr at gynrychioli Cymru yn y Gemau Cymanwlad nesaf

Darllen Mwy

Y Jamie Donaldson nesaf? Golff Cymru yn annog sêr y dyfodol i freuddwydio ar raddfa fawr

Mae’r gobeithion yn uchel bod seren golffio nesaf Cymru rownd y gornel

Darllen Mwy

Cydweithredu yn allweddol i ddatblygu’r genhedlaeth nesaf o hyfforddwyr

 Pan benodwyd Warren Abrahams yn brif hyfforddwr tîm rygbi merched Cymru ym mis Tachwedd 2020,…

Darllen Mwy

Mae casineb yn brifo Cymru

Mae Llywodraeth Cymru wedi lansio ymgyrch newydd sbon i fynd i’r afael â phob math o droseddau casineb…

Darllen Mwy

Stori Arbennig - Diffibrilwyr a Chwaraeon Cymunedol yng Nghymru

Yn ystod haf 2021 gwelwyd y byd chwaraeon yng Nghymru yn cael ei siglo gan farwolaeth dau chwaraewr…

Darllen Mwy

Dathlu treftadaeth chwaraeon wych Cymru

Mae pob camp yn hoffi anrhydeddu ei harwyr o'r gorffennol.Boed yn dimau neu'n unigolion, gall cydnabod…

Darllen Mwy