Skip to main content

Prosiect FelMerch yr Urdd: Grymuso merched a genethod mewn chwaraeon

  1. Hafan
  2. Newyddion, Straeon a Digwyddiadau
  3. Newyddion, Erthyglau ac Ymgyrchoedd
  4. Prosiect FelMerch yr Urdd: Grymuso merched a genethod mewn chwaraeon

Byddai’n syniad da i unrhyw un sy’n chwilio am ffigur ysbrydoledig yn y byd chwaraeon yng Nghymru yn ystod wythnos Diwrnod Rhyngwladol y Merched edrych ar ymdrechion anhygoel Menna Fitzpatrick.

Yn ddiweddar cynhaliodd Urdd Gobaith Cymru eu cynhadledd #FelMerch yng Nghaerdydd i gyd-fynd â’r diwrnod byd-eang blynyddol ar Fawrth 8.

Nod #FelMerch yw ysbrydoli a chefnogi merched ifanc a genethod i gymryd rhan mewn chwaraeon ar bob lefel a byddai’n anodd dod o hyd i fodel rôl cystal â Fitzpatrick.

Does gan y sgïwr paralympaidd 23 oed o Gymru ddim golwg yn ei llygad chwith, a dim ond golwg gyfyngedig yn ei llygad dde. 

Ond mae hi wedi goresgyn y rhwystr hwnnw – yn ogystal â’r holl rai strwythurol eraill y mae cymdeithas wedi’u creu iddi fel merch mewn camp nad yw’n cael ei chysylltu â Chymru fel arfer – i gyrraedd copa uchaf y mynydd.

Pan enillodd Menna fedal arian yn y gystadleuaeth sgïo Super-G yng Ngemau Paralympaidd y Gaeaf yn Beijing yr wythnos hon, daeth yn Baralympiad Gaeaf mwyaf llwyddiannus Prydain erioed.

Ar y cyfrif diwethaf, roedd hi wedi ennill chwe medal Baralympaidd – pedair yng Ngemau PyeongChang yn 2018 ac arian ac efydd yr wythnos hon yn Tsieina.

Nid yw'r ffaith ei bod wedi cael ei geni gyda phlygiadau retinal cynhenid ​​sydd wedi cyfyngu ar ei golwg wedi amharu erioed ar ei phenderfyniad a'i huchelgais.

Aeth ar wyliau sgïo gyda'i rhieni ac roedd angen eu cefnogaeth hwy ar y llethrau yn ogystal â chefnogaeth ei thywyswyr, sy'n mynd gyda hi pan fydd yn hedfan i lawr y cwrs ar gyflymder o hyd at 60mya.

Mae ymgyrch #FelMerch yr Urdd yn cydnabod bod pob merch sy’n awyddus i gymryd rhan mewn chwaraeon yn wynebu heriau, hyd yn oed os nad ydynt mor amlwg efallai â’r rhai mae Menna yn eu hwynebu. 

Ei nod yw cefnogi menywod a merched i deimlo eu bod wedi'u grymuso i gael y gorau o weithgarwch corfforol. Y bwriad yw sicrhau bod merched yn cadw'n heini wrth iddynt fynd yn hŷn a'u bod yn gallu goresgyn anghydraddoldebau o ran mynediad a chyfranogiad.

Mae llai o ferched yn cymryd rhan mewn chwaraeon na bechgyn ym mhob oedran, mae cadw genethod a merched ifanc mewn chwaraeon yn llai sicr nag ydyw ar gyfer eu cyfoedion gwrywaidd, ac mae’r gymhareb hyfforddwyr a gweinyddwyr hefyd yn pwyso'n drwm yn erbyn merched.

Mae ymchwil wedi dangos hefyd bod yr holl dueddiadau hyn o anghydraddoldeb wedi'u hehangu yn ystod cyfnodau clo’r pandemig.

Hollie Arnold yn dathlu i Gymru
Hollie Arnold yn cefnogi #FelMerch yr Urdd Llun: Gemau’r Gymanwlad Cymru

"Mae pob merch ifanc yn haeddu’r un cyfleoedd"

Roedd y gynhadledd genedlaethol yn cynnig gweithdai ar iechyd a ffitrwydd, bwyta'n iach, iechyd meddwl, cyfleoedd o fewn chwaraeon i bobl anabl, yn ogystal â thrafodaethau ar y cyfryngau mewn chwaraeon a chydraddoldeb, delwedd y corff a gwytnwch.

Mae'r gweithgareddau a ddarperir yn cynnwys dosbarthiadau ffitrwydd wyneb yn wyneb yn ogystal â chyfarfodydd ar-lein, rhaglenni hyfforddi arweinyddiaeth a chanolfannau gweithgareddau gwyliau.

Fodd bynnag, nod yr Urdd yw bod yn llawer mwy na dim ond siop siarad ar gyfer trafod y materion hynny. Mae wedi penodi llysgenhadon i ysbrydoli merched ledled Cymru ac mae’n cynllunio cyrsiau arwain chwaraeon a hyfforddwyr i ferched yn unig, ynghyd â gweithgareddau wythnosol cynhwysol.

Mae'r llysgenhadon #FelMerch yno i sefydlu grwpiau yn eu hardal i hyrwyddo nodau'r ymgyrch a rhannu profiadau a syniadau. Mae mwy o lysgenhadon yn cael eu recriwtio ledled Cymru a gellir cael y manylion yma.

Fe wnaeth hefyd ddenu rhai enwau mawr sydd eisoes wedi cael effaith yn eu dewis chwaraeon i helpu i rymuso eraill i fod yn rhan - ac wedyn aros yn rhan - o chwaraeon.

Mae rheolwr tîm pêl-droed Cymru, Gemma Grainger, sydd wedi arwain ei thîm tuag at siawns o gymhwyso ar gyfer Cwpan y Byd 2023 yn Awstralia a Seland Newydd, yn rhan o ymgyrch yr Urdd.

Meddai: “Mae’r fenter #FelMerch ehangach yn hanfodol bwysig i gynyddu cyfranogiad merched a chynnig mwy o gyfleoedd ym mhob camp ledled Cymru.

“Rydw i wedi bod yn ddigon ffodus i weld llwyddiant #FelMerch gyda fy llygaid fy hun yng nghanolfan yr Urdd yn Llangrannog, a chefnogaeth yr Urdd i drefnu bysiau cefnogwyr i’n gemau ni fel tîm Cymru.

“Rydw i’n gyffrous i weld sut bydd #FelMerch yn parhau i ddatblygu yn y dyfodol.” 

Cefnogwr arall i #FelMerch yw’r taflwr gwaywffon Hollie Arnold sydd wedi cystadlu yn y Gemau Paralympaidd bedair gwaith ac yn bencampwr y byd.

Fel Fitzpatrick, mae hi wedi gorfod goresgyn heriau oherwydd ei hanabledd, ond dywedodd: “Rydw i bob amser wedi ei ddefnyddio er mantais i mi.

“I mi, mae’r cyfan yn ymwneud â meddylfryd ac agwedd tuag at beth bynnag ydi’r her.

“Mae pob merch ifanc yn haeddu’r un cyfleoedd a dyna pam rydw i wrth fy modd o gael bod yn rhan o gynhadledd chwaraeon ieuenctid benywaidd gyntaf erioed Cymru, #FelMerch, gan helpu i ysbrydoli, grymuso a darparu cyfleoedd i gefnogi merched ifanc a genethod i gyflawni eu llawn botensial a chyrraedd y nod maen nhw wedi’i ddewis.”

Bydd rhwystrau i'w goresgyn bob amser, hyd yn oed pan fydd y llwybr o'ch blaen yn edrych yn glir.

Roedd Menna Fitzpatrick wedi paratoi ar gyfer y Gemau Paralympaidd gyda Katie Guest fel ei thywysydd. Cafodd y cynlluniau hynny eu chwalu’n llwyr pan brofodd Guest yn bositif am Covid y noson cyn y Gemau.

Daeth Gary Smith i’r adwy fel ei thywysydd newydd a phrofodd Menna bod unrhyw beth yn bosibl gyda phenderfyniad a chefnogaeth pobl eraill. 

Llun Gemma Grainger: FAW

Newyddion Diweddaraf

Ymgyrch Canŵ Cymru sy'n annog menywod ar y dŵr

Mae hwn wedi bod yn haf o ferched ar y dŵr ledled Cymru, diolch i lwyddiant ymgyrch #ShePaddles.

Darllen Mwy

Chwaraeon Cymru a Parkwood Leisure i ffurfio partneriaeth newydd ym Mhlas Menai

Mae Chwaraeon Cymru yn falch iawn o gyhoeddi Parkwood Leisure fel y partner comisiynu ym Mhlas Menai.…

Darllen Mwy

Ei Mawrhydi y Frenhines Elizabeth II

Fel un o sefydliadau cenedlaethol Cymru sydd â Siarter Frenhinol, rydym yn anfon ein cydymdeimlad diffuant…

Darllen Mwy